change language


De eerste week van de campagne Before and beyond barrows 2013

door Richard Lensen

Diep in de bossen van de Veluwe graven archeologen van het project Before and beyond barrows van de Universiteit Leiden met steun van de gemeente Apeldoorn. Een prachtige stille plek met een lange geschiedenis die gestaag ontdekt wordt. Het geluid van gravende scheppen, afgewisseld met gebrom van een graafmachine en polsende kreten van de archeologen zijn de enige variatie op het fluitconcert van de vogels in de eiken.

Onlangs werden op deze plaats door middel van een nieuwe digitale hoogtekaart, de AHN2, vier prehistorische grafheuvels gevonden. Maar waren het wel grafheuvels? In voorbereiding van het onderzoek is een deel van de staf dit door middel van boringen gaan vaststellen.

Waarom toch die grafheuvels? Het zijn deze eenvoudige getuigen van een ver verleden die even fascinerend als onduidelijk zijn. Waarom liggen ze in rijtjes? Hoe werden ze gebouwd, en voor wie? En wanneer? Waar woonden de mensen die erin begraven werden? Wat was er vóór de grafheuvels, en wat gebeurde na de bouw ervan? Wat gebeurde er omheen? Het zijn de vragen waar de groep onder leiding van de heren Fontijn, Bourgeois, Louwen en Verpoorte antwoorden op zoekt.

De eerste week gebruikten we om de locatie beter te begrijpen. We wilden weten hoe de heuvels in verhouding tot elkaar en tot andere grafheuvels gelegen waren, wat de bodemopbouw is, wat er verstoord is. Door boringen kwamen we erachter dat de rug waarop de heuvels liggen behoorlijk verploegd is. Dat was het resultaat van grote stoomploegen, die gebruikt werden om het bos aan te leggen. De bomen staan dan ook in rijtjes en het zijn allemaal eiken. Dat is echter vernietigend voor onze archeologie! Zou er nog iets uit het verre verleden bewaard zijn gebleven?

Tussen grafheuvel 1 en 2 leek niets gebeurd te zijn in het verleden, de proefsleuven waren ‘schoon’. In heuvel 2 zijn aan beide kanten vlakken aangelegd, die uiterst voorzichtig verdiept worden om zo meer te leren over de opbouw ervan. Zullen we nog greppels, palenrijen of latere begravingen vinden?

Hoewel de eerste dagen ons de moed wat in de schoenen zonk bij het zien van alle grote ploegsporen in onze proefsleuven, kwam er goed nieuws met de boringen mee in de latere dagen. De randen van ons plateau lijken niet verploegd en kunnen dus intacte archeologie bewaren.

Het spannendste moment was wel toen vlak bij heuvel 2 een proefsleuf werd aangelegd. Terwijl de kraanbak voorzichtig het vlak opschaafde, kwam er een ronde, donkere vorm tevoorschijn. Een grafheuvel? Iets daarachter kwam een donker spoor met wat scherven aan het licht. De scherven hebben diepe gestoken lijnversiering, typisch voor de Trechterbekercultuur. Deze cultuurgroep bouwde onder andere de hunebedden van Drenthe. Het bleek waarschijnlijk om een kuil te gaan waarin een boom was gegroeid, die later is omgevallen. Dit kleine plekje bos heeft dierenholen, plaggensteken en stoomploegen overleefd en geeft ons een spannende glimp van het leven in het Neolithicum. Helemaal spectaculair werd het toen bleek dat het niet zomaar een kuiltje was, maar dat de boomval een crematie voor ons heeft bewaard. We stonden oog in oog met de laatste rustplaats van een bewoner van het gebied rond Apeldoorn, 5000 jaar geleden.

En dan nog een vondst die de hele tijd in ons gezichtsveld te zien was. Toen een proefsleuf tot voor grafheuvel 4 werd gegraven gaven de archeologen aan dat de machinist nog iets naar achteren mocht gaan. Hij protesteerde: ‘Maar ik zit al tegen de heuvel aan!’. Nee hoor, die ligt nog wel enkele meters achter je… of toch niet? Blijkbaar was er een klein heuveltje tegen onze heuvel 4 opgeworpen, die we niet gezien hadden. Zo werd de ‘Manders I’ de vijfde heuvel in het rijtje.

Eén week gehad, nog twee te gaan. Wat voor bijzondere vondsten zullen die twee weken ons opleveren? Zeker is dat nog lang niet alles is geweten van de rijke geschiedenis aldaar





terug naar: www.grafheuvels.nl/apeldoorn







Highslide JS
Aardewerkscherven van de Trechterbekercultuur (hunebedbouwers) ca. 3000 v. Chr.


Highslide JS
Alle sporen worden zorgvuldig ingetekend


Highslide JS
David Fontijn op de opgraving

Creative Commons Licentie
werk van Ancestral Mounds Project is in licentie gegeven volgens een
Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel 3.0 Nederland licentie.
Gebaseerd op een werk op www.grafheuvels.nl. -