change language


De eenzame tweeling

door Arjan Louwen

De Echoput grafheuvels liggen bovenop één van de hoogste toppen van de Veluwe stuwwal. Deze troon in het landschap toornt maar liefst 95 meter boven zeeniveau uit. Vandaag de dag worden de heuvels omringd door een prachtig loofbos, maar in de tijd dat ze werden gebouwd bevonden ze zich in een veel opener heide landschap. De prominente top waarop de heuvels zijn gelegen moet dus van verre zichtbaar zijn geweest. Het is dan ook waarschijnlijk niet voor niets dat men precies deze bijzondere plek heeft uitgekozen om hun doden te begraven.

Hoewel de ene heuvel een stuk groter is dan de andere heuvel, hebben ze veel gemeen. Niet alleen betreffen het beide mooie plaggenheuvels met een ringsloot of kringgreppel, ze zijn ook nog eens even oud. In beide gevallen werden op het oude oppervlak onder de grafheuvels enkele aardewerk scherven uit de IJzertijd (800-12 v.Chr.) gevonden. Enkele scherven lijken zo sterk op elkaar dat het niet verwonderlijk zou zijn dat de scherven onder beide heuvels ooit tot dezelfde pot hebben behoord. Ook C14 analyse van houtskool uit beide grafheuvels leverden een datering in de IJzertijd op en duiden op een bijna gelijktijdig gebruik. Vandaar dat deze grafheuvels zijn omgedoopt tot “de tweeling heuvels van de Echoput”.

Dat de tweeling van de Echoput in de IJzertijd dateert, was eigenlijk een grote verrassing. Het algemene beeld van grafvelden uit de IJzertijd wordt namelijk beheerst door de welbekende urnenvelden: Grote collectieve begraafplaatsen die soms uit honderden kleine grafheuvels bestaan. De tamelijk forse grafheuvels van de Echoput liggen echter eenzaam op de top. Met recht kan dan ook worden gesproken van een bijzondere begraafplaats.

Schatgravers en urnendelvers

Helaas bleken de Echoput heuvels al eerder de aandacht van mensen te hebben getrokken. De inhoud van het ooit aanwezige graf onder Heuvel 2 is vermoedelijk al in de 19e Eeuw uitgegraven en leeggeroofd. Gelukkig konden de contouren van de oorspronkelijke grafkuil nog wel worden opgetekend. In tegenstelling tot Heuvel 2 lijkt Heuvel 1 destijds met rust te zijn gelaten. Waarschijnlijk was deze heuvel te groot of te goed zichtbaar vanaf het bospad. Maar wie waren deze grafrovers eigenlijk en waarom zouden ze een prehistorisch graf roven?

Vanaf de 17e Eeuw begint ook in Nederland het besef door te dringen dat in de miraculeuze bulten in de heides en bossen schatten uit oude beschavingen te vinden zijn. In het begin zijn het nog voornamelijk de geestelijken en notabelen die vanuit nieuwsgierigheid beginnen te graven in de grafheuvels. Urnen en andere grafvondsten worden gewilde objecten voor rariteiten kabinetten en later de oudheidkamers. Wanneer op een gegeven ogenblik ook geld wordt uitgeloofd voor het aanvullen van deze collecties is het hek van de dam en worden in Nederland op grote schaal de oude grafheuvels geschonden. Pas aan het einde van de 19e/begin 20e Eeuw worden vanuit het Rijk maatregelen getroffen om het urnendelven tegen te gaan.

Dat de roof van het graf onder Heuvel 2 in de 19e eeuw moet hebben plaatsgevonden blijkt uit de vondst van een kleipijpje uit die eeuw. Daarnaast is één van de rovers zijn slijpsteen verloren die hij nodig had om zijn schop te slijpen.



lees verder: De grafheuvels van de Echoput en een babbelziek meisje

terug naar: www.grafheuvels.nl/apeldoorn_kroon.php







Highslide JS
Heuvel 2, witte zand in midden markeert gat gegraven door grafrovers
Highslide JS
De plaggen, zichtbaar als vlekken in vlak 2, worden gemeten en getekend
Highslide JS
Vlak in heuvel 1, dit is het prehistorische oppervlak afgedekt door de grafheuvel. Sporen uit veel oudere periodes zijn zichtbaar; in de profielen is de schikking van de plaggen te zien
Highslide JS
Cristian van der Linde laat zien hoe groot de plaggen waren waaruit de heuvel werd gebouwd

Creative Commons Licentie
werk van Ancestral Mounds Project is in licentie gegeven volgens een
Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel 3.0 Nederland licentie.
Gebaseerd op een werk op www.grafheuvels.nl. -